Kijk op de wijk

Ken je dat UFO-achtige gebouw tussen Claudius Prinsenlaan en Bijster? Het werd ooit gebouwd met een speciaal doel. Welk doel? Als ik zeg: sommigen zullen er rijke of juist minder fortuinlijke herinneringen aan hebben, wil je dan een gokje wagen? Je raadt het vast al. Hier zat vroeger het Holland Casino. We hoeven er niet héél ver voor terug in de tijd. Toch liggen de dagen dat mensen hier op de grens van Brabantpark en Heusdenhout massaal hun geluk kwamen beproeven achter ons. Wat blijft is het opmerkelijke gebouw.

Foto :Casino bij nacht in 1990 met op de achtergrond rechts de toren van de Michaelkerk in het Hooghoutpark Door: Gemeente Breda_D20143433_Stadsarchief Breda

Nieuw avondje uit

Vroeger waren casino’s illegaal. In 1964 doet de wet op de kansspelen zijn intrede. Een wetswijziging leidt tot de opening van het eerste casino in 1976 te Zandvoort. Een nieuw soort avondje uit was geboren. En dat gebeurde toen nog geheel in stijl. Een smoking en stropdas voor de heren en avondjurk voor de dames was de dresscode. Uiteraard diende je een legitimatiebewijs op zak te hebben. Dat laatste is overigens nog steeds zo [anoniem gokken is wettelijk verboden, red.] maar de dresscode is tegenwoordig een stuk informeler.

Eerste echte gokpaleis

Waar de eerste casino’s nog in bijvoorbeeld de kelder van een hotel waren gevestigd, werd in Breda voor het eerst een gebouw ontworpen speciaal voor casino-doeleinden. Op de dag van de opening, 1 oktober 1987, schreef het Algemeen Dagblad: “Breda krijgt écht casino, eerste gokpaleis van Nederland.” (Voor het originele krantenartikel kijk op www.breda-oost.nl/artikelen). Waar Holland Casino vaak koos voor locaties in het centrum van een stad kwam het Bredase casino nabij snelweg A27 te liggen. Het was de oostelijk entree van de stad. Aan de rand van de wijken Heusdenhout en Brabantpark waar tot dan toe nog vooral veel sportvelden en weinig bebouwing was.

Het gebouw

Er kwamen niet alleen mensen op af die graag een gokje waagden maar het trok ook architectuur liefhebbers. Het gebouw werd ontworpen door Jan Hoogstad en omvatte twee bouwlichamen; een ovale speelzaal met glazen, naar voren hellende gevels en een bolvormig kunststof dak. Ertegenaan een langgerekt dienstengebouw waar kantoren en kleedkamers waren ondergebracht. Het interieur verliep wat spiraalvormig over meerdere niveaus langs speelzalen, automatenhal en een restaurant. Centraal in het midden waren ruimtes voor de zaalchef en kassier.

Het gebouw

Vanwege de Eerste Wereldoorlog ontstond een tekort aan bouwmaterialen, waardoor er pas in 1919 werd begonnen met het bouwrijp maken van het perceel. De officiële eerste steen werd gelegd in 1920 door Moeder Ignatia. Het pand werd ontworpen door Architectenbureau Oomen uit Oosterhout en de bouw uitgevoerd door aannemer Bakkeren uit Princenhage.

Het hoofdgebouw ging bestaan uit drie vierkante paviljoens van 27 meter hoog, welke werden verbonden door lagere vleugels. Het maakte het 100 bij 80 meter grote gebouw in het verder nagenoeg lege landschap indruk. Aanvankelijk was het ontwerp voorzien van twee kruiszaal complexen en een kapel. Toen de offerte echter op 1,6 miljoen gulden uitkwam (exclusief fundering) werd besloten de zuidelijke kruiszalen en de kapel voorlopig te schrappen. De kapel werd overigens rond 1922 alsnog gebouwd op aandringen van de bisschop.

Prijzen in natura

Ook werd er in de Bredase vestiging voor het eerst de optie tot een prijs in natura gegeven. Wanneer de zogenaamde Super Jackpot zou vallen kon men kiezen tussen een geldbedrag van ƒ 100.000,- of een sportauto ter waarde van ƒ 112.000,-. Dat was iets compleet nieuws dus meerdere kranten berichtten over deze primeur, waaronder De Telegraaf van 1 oktober 1987.

De Bijster

Het naastgelegen kantoorgebouw “De Bijster” met de spiegelramen werd in exact dezelfde periode gebouwd. Het ontwerp was van een ander architectenbureau maar beide gebouwen werden wel bewust als één stedenbouwkundig geheel ontworpen. Het strakke kantoorgebouw diende als een rustige achtergrond voor het futuristisch gevormde casino. De komst van de gebouwen veranderde het landschap van Brabantpark en Heusdenhout voorgoed. Het was de eerste ontwikkeling in het bedrijvenpark langs de gehele Claudius Prinsenlaan en er zouden er nog vele volgen.

Verbouwing

Amper negen jaar na de opening van het casino volgt al een flinke verbouwing. De populariteit van gokkasten en speelautomaten was enorm toegenomen. Dat trok een nieuw publiek dat minder interesse had in traditionele speeltafels. Er kwam tevens nieuwe wetgeving waardoor nieuwe spelconcepten ontstonden maar ook strengere regelgeving omtrent de inrichting. Tenslotte waren er capaciteitsproblemen, waaronder ook bij de garderobe en het restaurant. Na de verbouwing volgde een officiële heropening in 1996 door Burgemeester Rutte.

Verhuizing

Toch bleken de capaciteitsproblemen daarmee niet opgelost. Daarnaast waren er andere wensen bijgekomen. Zoals het aanbieden van hotelovernachtingen [is er nooit van gekomen, red.] en de wens om toch dichter bij het centrum van Breda te zitten. In 1998 kocht Holland Casino daarom de voormalige kloosterkazerne voor het symbolische bedrag van ƒ 1,- waarna een verbouwing van 42 miljoen gulden volgde. Op 6 juni 2003 werd het nieuwe Holland Casino Breda geopend en dat wordt nu, ruim 20 jaar later door velen nog steeds beschouwd als het mooiste casino van Nederland.

Terug naar nu

De vliegende schotel en het spiegelgebouw aan de Bijster zijn tot op de dag van vandaag een onderdeel van onze wijken. Sinds 2008 huisvest in het ovale deel een luxe sportschool met zwembad, sauna en een koffie/lunchbar. Er is tevens een praktijk voor fysiotherapie en psychologie ondergebracht. In het langgerekte deel waar vroeger kantoorruimtes van het casino zaten zit tegenwoordig een tandartsenpraktijk. Sinds 2019 is het pand eigendom van de Bredanaar Tijs Verwest, beter bekend als DJ Tiësto die wel meer vastgoed in bezit heeft.

Blikvanger

Waar vroeger werd gegokt, wordt nu gesport. De smokings en stropdassen zijn verruilt voor trainingsbroeken en sportschoenen. Eén ding blijft hetzelfde; het inmiddels wat gedateerde futuristische gebouw vormt nog steeds een blikvanger op de plek waar Brabantpark en Heusdenhout samensmelten. Rien ne va plus!

Bronnen:
Stadsarchief Breda, Holland Casino.nl, BN De Stem, Algemeen Dagblad, Telegraaf, Brabants Dagblad, Delpher.nl, architectuur.org, architectuurgids, Newomij, herbestemming.nl